Demirtepe Basın Arşivi

Güncelleme Tarihi: 23 Ağustos 2026 - 13:50

Demirtepe'nin adının gazetelerde geçtiği bilinen en eski yedi yazı bir arada: beşi 1935 Kasımı'nda birbirini izleyen günlerde yayımlanan Naci Sadullah röportajları, biri adın resmen konduğu 1936 kararı, biri de 1946'da şehit mezarlığının düzenlenişi. Yazılar sırayla okunmak üzere birbirine bağlandı.

Demirtepe, 1934’te Romanya’nın Silistre iline bağlı Nozharevo (Masutlar) köyünden gelen Türk ailelerin Bolayır yakınına yerleştirilmesiyle kuruldu. Köyün adı ilk kez 13 Kasım 1935’te Son Posta gazetesinde geçti. Resmî adlandırma ise Mayıs 1936’da, Çanakkale Umumî Meclisi kararıyla yapıldı.

Bu sayfada, köyün adının geçtiği bilinen en eski yedi gazete yazısı bir arada duruyor. Beşi 1935 Kasımı’nda, birbirini izleyen günlerde yayımlandı; hepsi Naci Sadullah imzalı. Üçünde muhabir köyün içinde.

Yazılar

Tarih	Yazı	Nereden
13 Kasım 1935	Trakya Göçmenleri Arasında Adın basında ilk geçtiği yazı	Gelibolu
14 Kasım 1935	Göçmen İşleri Peşinde 1935 Gelibolu’sunun portresi	Gelibolu
16 Kasım 1935	Göçmenin Büyük Derdi: Yiyecek Köyün bilinen en ayrıntılı tasviri	Demirtepe
17 Kasım 1935	Dört Erkek Bir Yalakta Yüz Yıkıyordu İkinci röportaj, bir öncekinin devamı	Demirtepe
18 Kasım 1935	Bir Türlü Paylaşılamayan Bir Mahalle Adı Komşu göçmen mahallesi, karşılaştırma	Evreşe
10 Mayıs 1936	Gelibolu’da Yeni Bir Köy Kuruldu Adın resmen konduğu karar	Gelibolu
22 Mayıs 1946	Gelibolu – Bolayır – Demirtepe Şehit mezarlığı ve anıt	Demirtepe

Ayrıca: Rakamlar üzerine not — 1935 tarihli yazılardaki nüfus, ölüm ve hasat verileri birbiriyle tam örtüşmüyor. Rakamlara dokunulmadı; farkların nerede olduğu ve olası sebepleri ayrı bir sayfada açıklandı.

Dizi hakkında

1935 Kasımı’ndaki beş yazı, Son Posta’nın Trakya’ya gönderdiği Naci Sadullah’ın mektuplarıdır. Dizinin başlığı yolda değişir: 13 ve 14 Kasım’da “Trakya Göçmenleri Arasında”, 16 Kasım’dan itibaren “Romanya Göçmenleri Arasında”, 19 Kasım’dan sonra yine “Trakyada Göçmenler Arasında”.

Numaralandırma 3’ten başlar. Bunun sebebi, 13 ve 14 Kasım tarihli yazıların dizinin numarasız birinci ve ikinci bölümleri olmasıdır. 15 Kasım tarihli nüshada (sayı 1900) diziden yazı yayımlanmamıştır; bu sayı baştan sona tarandı ve doğrulandı.

Muhabir 16 Kasım’da Demirtepe’ye varır, 17 Kasım’da köyden ayrılıp Evreşe’ye geçer, 19 Kasım’da Tekirdağ’dan, 20 Kasım’da Keşan’dan yazar. Bu son iki bölümde Demirtepe geçmez. Dizi 26 Kasım’da Köstence limanından yazılan bir mektupla sona erer.

Bu arşiv nasıl hazırlandı

Metinler gazetelerin taranmış sayfalarından okundu, günümüz Türkçesine çevrildi ve hiçbiri kısaltılmadı.
Muhabirin yazmadığı hiçbir cümle eklenmedi.
Rakamlar değiştirilmedi. Kaynaklar arasında tutarsızlık varsa düzeltilmedi, ayrı bir sayfada açıklandı.
Taramada okunamayan yerler bağlamdan tamamlandı; her sayfanın başında bu belirtiliyor. Hiç okunamayan tek kelime … ile gösterildi.
Köy halkı için gazetenin kendi kullandığı ve köyde bugün de kullanılan “muhacir” sözcüğü korundu.

Yazar hakkında

Naci Sadullah (1910–1955), 1930’lu ve 1940’lı yılların tanınmış röportaj yazarlarındandır. Son Posta, Tan ve Akşam gibi gazetelerde çalıştı; sokak diliyle yazan, gözlemi anekdota çeviren üslubuyla tanındı. Trakya göçmen mektupları, kariyerinin en çok bilinen saha çalışmalarından biridir.

Kaynak künyeleri. Sayfa görüntüleri Gaste Arşivi (gastearsivi.com) ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi dijital gazete arşivi (nek.istanbul.edu.tr) nüshalarından alınmıştır. Her yazının kendi sayfasında kaynağı ayrıca belirtilmiştir.